اعداد روی الکترود جوشکاری چه معنی دارند؟ راهنمای کامل خواندن کد الکترودها

اگر تا به حال برای خرید الکترود جوشکاری اقدام کرده باشید، احتمالاً با اعدادی مانند 6013، 7018، 6010 یا 308L روبرو شده‌اید. بسیاری از جوشکاران مبتدی تصور می‌کنند این اعداد صرفاً یک کد یا شماره محصول هستند، اما در واقع هر عدد اطلاعات مهمی درباره استحکام جوش، وضعیت جوشکاری، نوع روکش و جریان برق مورد نیاز الکترود ارائه می‌دهد.

شناخت معنی اعداد روی الکترود به شما کمک می‌کند الکترود مناسب پروژه خود را انتخاب کنید، کیفیت جوش را افزایش دهید و از ایجاد عیوبی مانند ترک، تخلخل و عدم نفوذ جلوگیری کنید.

در این مقاله به زبان ساده توضیح می‌دهیم که اعداد روی الکترود چه معنایی دارند و چگونه می‌توان از روی این کدها مشخصات فنی الکترود را تشخیص داد.

سیستم نامگذاری الکترودهای جوشکاری چگونه است؟

بیشتر الکترودهای مورد استفاده در جوشکاری دستی SMAW بر اساس استاندارد AWS آمریکا نامگذاری می‌شوند.

به عنوان مثال کد زیر را در نظر بگیرید:

E7018

هر بخش از این کد دارای مفهوم مشخصی است:

• حرف E نشان‌دهنده Electrode یا الکترود است.
• دو عدد اول بیانگر استحکام کششی فلز جوش هستند.
• عدد سوم وضعیت جوشکاری را مشخص می‌کند.
• عدد چهارم نوع روکش و نوع جریان مصرفی را نشان می‌دهد.

در ادامه هر بخش را به صورت کامل بررسی می‌کنیم.

حرف E در ابتدای الکترود چه معنایی دارد؟

حرف E مخفف واژه Electrode است.

بنابراین در کدهایی مانند E6013، E7018 و E6010 حرف E تنها نشان می‌دهد که محصول مورد نظر یک الکترود جوشکاری است.

این بخش در تمامی الکترودهای استاندارد AWS مشترک است.

عدد اول و دوم روی الکترود چه معنایی دارند؟

در کد الکترودهای جوشکاری، دو عدد اول نشان‌دهنده حداقل استحکام کششی فلز جوش هستند.

به عنوان مثال:

• E6013 → استحکام کششی 60,000 PSI
• E7018 → استحکام کششی 70,000 PSI
• E8018 → استحکام کششی 80,000 PSI

هرچه این عدد بزرگ‌تر باشد، مقاومت مکانیکی فلز جوش بیشتر خواهد بود.

به همین دلیل الکترود 7018 معمولاً برای سازه‌های فلزی، مخازن تحت فشار، اسکلت‌های فلزی و پروژه‌های حساس استفاده می‌شود، در حالی که الکترود 6013 بیشتر برای مصارف عمومی، تعمیرات و جوشکاری‌های سبک کاربرد دارد.

جدول استحکام کششی برخی الکترودهای رایج

بنابراین اگر روی بسته الکترود عدد 70 مشاهده کردید، به این معناست که فلز جوش مقاومت بیشتری نسبت به الکترودهای سری 60 خواهد داشت.

عدد سوم روی الکترود چه چیزی را نشان می‌دهد؟

عدد سوم نشان‌دهنده وضعیت یا موقعیت جوشکاری قابل استفاده است.

به عنوان مثال در کد E7018 عدد سوم برابر 1 است.

معنی عدد 1

عدد 1 به این معناست که الکترود در تمامی وضعیت‌های جوشکاری قابل استفاده است:

• جوشکاری تخت (Flat)
• جوشکاری افقی (Horizontal)
• جوشکاری عمودی (Vertical)
• جوشکاری سقفی (Overhead)

به همین دلیل الکترودهایی مانند 6013 و 7018 جزو پرکاربردترین الکترودهای بازار هستند.

معنی عدد 2

اگر عدد سوم برابر 2 باشد، الکترود معمولاً فقط برای وضعیت‌های تخت و افقی مناسب است.

این نوع الکترودها برای پروژه‌هایی که نیاز به جوشکاری عمودی یا سقفی ندارند استفاده می‌شوند.

عدد چهارم روی الکترود چه معنایی دارد؟

مهم‌ترین بخش کد الکترود معمولاً عدد آخر است.

این عدد اطلاعاتی درباره موارد زیر ارائه می‌دهد:

• نوع روکش الکترود
• نوع سرباره
• میزان نفوذ جوش
• نوع جریان مصرفی (AC یا DC)

به عنوان مثال:

الکترود E6013

عدد 3 در انتهای کد نشان‌دهنده روکش روتیلی پتاسیمی است.

ویژگی‌های این الکترود:

• قوس نرم و پایدار
• جرقه کمتر
• ظاهر جوش مناسب
• سرباره آسان برای جدا شدن
• مناسب افراد مبتدی

به همین دلیل الکترود 6013 محبوب‌ترین الکترود جوشکاری در ایران محسوب می‌شود.

الکترود E7018

عدد 8 در انتهای کد نشان‌دهنده روکش کم هیدروژن (Low Hydrogen) است.

ویژگی‌های این الکترود:

• مقاومت مکانیکی بالا
• کاهش احتمال ترک جوش
• کیفیت جوش بسیار عالی
• مناسب سازه‌های سنگین و حساس
• کاربرد گسترده در صنایع نفت، گاز و ساختمان

به همین دلیل بسیاری از مهندسان و بازرسان جوش استفاده از الکترود 7018 را برای اتصالات حساس توصیه می‌کنند.

تفاوت واقعی الکترود 6013 و 7018 چیست؟

یکی از پرتکرارترین سوالات جوشکاران این است که تفاوت الکترود 6013 و 7018 در چیست؟

جدول زیر پاسخ این سوال را به صورت خلاصه نشان می‌دهد:

اگر هدف شما جوشکاری‌های عمومی و تعمیرات روزمره باشد، الکترود 6013 انتخاب مناسبی است. اما برای سازه‌های فلزی، پروژه‌های حساس و اتصالاتی که تحت تنش قرار دارند، الکترود 7018 گزینه حرفه‌ای‌تر محسوب می‌شود.

معنی کد الکترودهای پرکاربرد جوشکاری

اکنون که با مفهوم اعداد روی الکترود آشنا شدید، بهتر است برخی از رایج‌ترین الکترودهای بازار را بررسی کنیم تا هنگام خرید یا استفاده از آن‌ها بتوانید انتخاب دقیق‌تری داشته باشید.

الکترود E6010

الکترود 6010 دارای نفوذ بسیار بالا بوده و بیشتر در خطوط لوله، صنایع نفت و گاز و پروژه‌های سنگین استفاده می‌شود.

ویژگی‌های اصلی:

• نفوذ عمیق در فلز پایه
• مناسب برای ریشه جوش (Root Pass)
• عملکرد عالی روی سطوح زنگ‌زده و آلوده
• معمولاً با جریان DC استفاده می‌شود

الکترود E6011

الکترود 6011 از نظر کاربرد شباهت زیادی به 6010 دارد اما امکان استفاده با جریان AC را نیز فراهم می‌کند.

ویژگی‌ها:

• نفوذ بالا
• مناسب برای تعمیرات و پروژه‌های کارگاهی
• عملکرد خوب روی فلزات تمیز نشده
• قابلیت استفاده با دستگاه‌های ترانس معمولی

الکترود E6013

محبوب‌ترین الکترود جوشکاری در ایران است.

ویژگی‌ها:

• روشن شدن آسان قوس
• ظاهر جوش زیبا
• پاشش کم
• مناسب افراد مبتدی
• کاربرد گسترده در درب و پنجره، نرده، پروفیل و سازه‌های سبک

الکترود E7018

یکی از پرمصرف‌ترین الکترودهای صنعتی جهان محسوب می‌شود.

ویژگی‌ها:

• مقاومت مکانیکی بالا
• جوش با کیفیت ممتاز
• هیدروژن بسیار کم
• مناسب سازه‌های فلزی سنگین
• مورد استفاده در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی و ساختمان

الکترود E8018

این الکترود برای اتصالاتی طراحی شده است که به مقاومت مکانیکی بیشتری نیاز دارند.

کاربردها:

• جرثقیل‌ها
• ماشین‌آلات سنگین
• سازه‌های تحت تنش بالا
• تجهیزات صنعتی خاص

آیا اعداد روی الکترودهای استیل نیز معنی دارند؟

بله. در الکترودهای استنلس استیل نیز اعداد بیانگر نوع آلیاژ و ترکیب شیمیایی فلز جوش هستند.

برای مثال:

الکترود 308L

برای جوشکاری استیل‌های سری 304 و 304L استفاده می‌شود.

کاربردها:

• صنایع غذایی
• تجهیزات دارویی
• مخازن استیل
• تجهیزات آشپزخانه صنعتی

الکترود 316L

دارای مولیبدن بوده و مقاومت بیشتری در برابر خوردگی دارد.

کاربردها:

• صنایع دریایی
• صنایع شیمیایی
• تجهیزات در معرض مواد خورنده
• مخازن اسیدی

الکترود 309L

برای اتصال فولاد کربنی به استیل یا جوشکاری فلزات غیرهمجنس کاربرد دارد.

تفاوت الکترودهای استیل E316L-15 ،E316L-16 و E316L-17 چیست؟

در الکترودهای استنلس استیل، عدد بعد از خط تیره (-) نوع روکش و جریان قابل استفاده را مشخص می‌کند.

به عنوان مثال در الکترودهای E316L:

E316L-15

ویژگی‌ها:

• روکش آهکی (Lime Coating)
• استفاده با جریان DC+
• مقاومت بالا در برابر ترک گرم
• مناسب جوشکاری‌های حساس صنعتی

کاربرد:

• صنایع پتروشیمی
• نیروگاه‌ها
• تجهیزات تحت فشار

E316L-16

ویژگی‌ها:

• روکش آهکی-تیتانیایی
• قابلیت استفاده با AC و DC+
• روشن شدن آسان‌تر قوس
• جوشکاری راحت‌تر نسبت به 15

کاربرد:

• ساخت مخازن استیل
• صنایع غذایی
• تجهیزات دارویی
• جوشکاری‌های عمومی استیل 316

E316L-17

ویژگی‌ها:

• روکش روتیلی پیشرفته
• قوس بسیار نرم و پایدار
• ظاهر جوش زیباتر
• جدا شدن آسان سرباره
• مناسب جوشکاری ظریف و نمایان

کاربرد:

• صنایع غذایی
• تجهیزات استنلس استیل تزئینی
• مخازن استیل
• صنایع لبنی و دارویی

مقایسه سریع

کدام مدل برای بازار ایران محبوب‌تر است؟

در بازار ایران معمولاً E316L-16 و E316L-17 فروش بیشتری دارند، زیرا با دستگاه‌های جوش متداول سازگاری بیشتری داشته و کار با آن‌ها آسان‌تر است. در مقابل E316L-15 بیشتر در پروژه‌های تخصصی و صنعتی استفاده می‌شود.

هنگام خرید الکترود فقط به اعداد توجه کنیم؟

خیر. اگرچه اعداد روی الکترود اطلاعات مهمی ارائه می‌دهند، اما برای انتخاب صحیح باید موارد زیر را نیز در نظر بگیرید:

• جنس فلز پایه
• ضخامت قطعه
• وضعیت جوشکاری
• نوع دستگاه جوش
• جریان AC یا DC
• شرایط محیطی
• استانداردهای پروژه

بسیاری از مشکلاتی مانند ترک خوردگی، نفوذ ناکافی یا شکست اتصال ناشی از انتخاب اشتباه الکترود است، نه کیفیت پایین جوشکاری.

اشتباه رایج در خواندن کد الکترودها

یکی از باورهای اشتباه این است که برخی افراد تصور می‌کنند عدد 7018 به معنای قطر الکترود یا سال تولید آن است.

در حالی که این اعداد هیچ ارتباطی با قطر یا تاریخ تولید ندارند و صرفاً مشخصات فنی الکترود را نشان می‌دهند.

قطر الکترود معمولاً به صورت جداگانه روی بسته‌بندی درج می‌شود؛ مانند:

• 2.5 میلی‌متر
• 3.2 میلی‌متر
• 4 میلی‌متر
• 5 میلی‌متر

بنابراین ممکن است یک الکترود E7018 در چندین قطر مختلف تولید شود.

جدول کامل معنی اعداد روی الکترودهای جوشکاری

نکته مهم

در تمام الکترودهای فوق:

• حرف E به معنی Electrode یا الکترود است.
• دو عدد اول نشان‌دهنده استحکام کششی جوش هستند.
• عدد سوم وضعیت جوشکاری مجاز را مشخص می‌کند.
• عدد آخر نوع روکش، ویژگی‌های قوس و نوع جریان مصرفی را نشان می‌دهد.

به عنوان مثال در الکترود E7018:

• E = الکترود
• 70 = استحکام کششی 70 هزار PSI
• 1 = قابل استفاده در تمام وضعیت‌های جوشکاری
• 8 = روکش کم هیدروژن با خواص مکانیکی بالا

جمع‌بندی

اعداد روی الکترود جوشکاری فقط یک کد ساده نیستند، بلکه اطلاعات مهمی درباره استحکام کششی، موقعیت جوشکاری، نوع روکش و کاربرد الکترود ارائه می‌دهند. به عنوان مثال در الکترود E7018 عدد 70 نشان‌دهنده استحکام کششی 70 هزار PSI، عدد 1 بیانگر امکان جوشکاری در تمام وضعیت‌ها و عدد 8 مشخص‌کننده روکش کم هیدروژن است.

شناخت این کدها به شما کمک می‌کند برای هر پروژه بهترین الکترود را انتخاب کنید و از بروز مشکلاتی مانند ترک، تخلخل و کاهش استحکام جوش جلوگیری نمایید.